Ana Iruretagoyena

Ana Iruretagoyena

#Biofem: Martzelina Lopetegipremium
Oiartzuarra, XIX. mendeko bertsolaria zen Martzelina Lopetegi. Garaiko bertsolari ezagun guztiak gizonezkoak badira ere (Txirrita, Pello Errota…), emakumeak ere baziren. Horren erakusle da, XV. mendeko Bizkaiko Foru Zaharrak jasotzen duela emakumeek bertsotan egiteko debekua.  Beñat Gaztelumendi eta Nerea Ibarzabalen ahotsean jaso ditugu haren hitzak.   Entzun biografia hemen: http://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/blai/osoa/5073786/martzelina-lopetegi-xix-mendeko-bertsolari-oiartzuarra/
premium
Ana Iruretagoyena
#Biofem: Maryam Mirzakhanipremium
Maryam Mirzakhani irandarra zen, matematikaria, Nobel sariaren parekoa (Fields saria) irabazten lehen emakumea –eta bakarra gaurdaino-. Herrialde islamiarrekoa izanik, estereotipoak hausteko eredu da, eta zientziaren esparruan, emakumezko erreferentea. Bularreko minbiziaz hil da aurten, eta haren heriotzak iraultzatxoa eragin du Iranen: egunkari gehienek zapirik gabe erakutsi dute Mirzakhaniren argazkia, lege islamiarraren tabuak hautsiz.   Entzun biografia hemen: http://www.eitb.eus/eu/irratia/euskadi-irratia/programak/blai/osoa/5075817/maryam-myrzakhani-matematikari-irandarra-estereotipoak-hausten-eredu/
premium
Ana Iruretagoyena
#Biofem: Ernestina de Champourcínpremium
Ernestina de Champourcin gasteiztarra, 27ko belaunaldiko poesia idazlea. 27ko belaunaldian gizonezkoak bakarrik ezagutzen baditugu ere (Lorca, Alberti, Salinas…) emakumeak ere izan ziren tartean: lagunak ziren, elkarrekin hausnartzen zuten…  “Las sinsombrero” bezala ezagutzen dira egun, eta horietako bat da Champourcin. Testu liburuetatik erabat ezabatuta daude emakumeok, 1927an aitortza handiagoa izan bazuten ere.   Entzun biografia hemen: […]
premium
Ana Iruretagoyena
Bakoitzari bere izenezpremium
Arazoaz jabetuta nengoen lehendik ere, urtero-urtero errepikatzen den istorio tamalgarria delako, baina gaur arte, inoiz izan gabea nintzen Hondarribiako egun handian. “Ikaragarria” izango zela espero nuen, beste urte batzuetan beste kazetari batzuei hala irakurri diedalako, eta oraindik harridura gainetik kendu ezinda nabil. Arrotza. Hala sentitu naiz Hondarribiara heldu eta nire burua “betiko” alardeko –alarde matxistako, […]
premium
Ana Iruretagoyena
Amona ere, bolleren aldepremium
-Amona, gauza bat kontatu behar dizut, baina ez dut nahi zu triste jartzerik. Eta amona erabat izututa, sukaldeko aulkian jezarrita, kezka aurpegia areagotuz. Auskalo zer zuen buruan. -Ni oso pozik nago, zoriontsu, eta beraz nahi nuke zu ere pozik egotea nigatik. Ausardiaz abiatu banintzen ere amonari kontatzera, beldurra nuen mingainaren puntan. -Mutil batekin zabiltza. Bekokia […]
premium
Ana Iruretagoyena
Estatua eta politika ere #Plaza dirapremium
Jule Goikoetxeak eta Onintza Enbeitak hartu zuten Feministaldiko plaza ostegunean. Estatufobia liberalaz aritu zen Goikoetxea eta pertsonala politikoa dela aldarrikatu zuen Enbeitak. Estatufobia patriarkala izan zuen hizpide Jule Goikoetxeak. Jendartearen baitan indarkeria beti emango dela du premisa eta, beraz, egitura politiko publikoen aldarria egin du, publikoa den hori birkontzeptualizatuz. Estatufobiaren analisia eginda, Goikoetxeak aitortzen du […]
premium
Ana Iruretagoyena
Emakumezkoen sexu-organoen mutilazioak debekatu ditu Afrikar Batasuneko Parlamentuakpremium
Afrikako 54 estatuk, kontinenteko guztiek, Maroko salbu, osatzen dute Batasun Afrikarra eta, horrenbestez, aurrerantzean, Afrikako gainontzeko herrialde bakar batean ere ez da baimenduta egongo ablazioaren moduko ankerkeriarik egitea emakumeei. Egun, Afrikako 26 herrialdeetan burutzen da; gehien, Somalian, emakumeen %98ri egiten diete genitalen ebaketa. Munduan, 200 milioi emakumek jasan dute. Nazio Batuen Erakundeak berak salatu duenez, […]
premium
Ana Iruretagoyena
Urapremium
Espazio murriztura mugatzen da guztia, ohe handi bat izanagatik ere. Atzean dut Bata, aurrean Bestea, belauniko gaude. Bestearen ezker eskuko hatza miazkatu dio Batak, ahoan sartu eta bero eta umel sentitu du mingainean. Ahoa muxukatu diot Besteari, gozo hasieran, baina gogoz, grinaz ondoren. Gerritik heldu nau eta bizkarretik bularretaraino luzatzen diren laztanak sentitzen ditut Bataren […]
premium
Ana Iruretagoyena
Paranoika zioen ene barne ahots patriarkalakpremium
2016ko apirilak 3, igandea, goizeko 8:00ak, egun argiz Donostiako Bulebarrean. Ohiko isiltasun lasaia apurtuz, urrutitik bikote heterosexual gazte bat zirudiena garraxi betean zen. Barruko ahots batek alertak piztu zizkidan, esna harrapa nazala patriarkatuak, badakigunez. Eta ondotik zetorkidan beste ahots bat nire artean, patriarkatu horrek hainbestetan errepikatu didan ahohandia eta gehiegizkoa naizela azaltzen, eta lasai egoteko, […]
premium
Ana Iruretagoyena
Ez zen Carolengatikpremium
Nolako gogaikarria behar du izan pelikula bateko eszena batek, eserlekutik altxa eta zinema aretotik ateratzeko? Bada, zenbait pertsona hainbesterako gogaitu dituen eszena, ni berotzen hasteko balio duen hori bera dela konprobatu nuen lehengoan. Aspaldian feminismoari lotutako filmak baino ikusteko paradarik ez dut izan zineman. Ez gai horrekin tematu naizelako eta gainontzekoekin intransigentea naizelako, ezpada azken […]
premium
Ana Iruretagoyena