Asexualitatea, behin betiko iraultza?

Sexu harremanei ematen diegun garrantzia kritikatu eta asexualitatearen berri eman asmoz, “Asexualidad, ¿Subversión definitiva?” artikulua publikatu zuten Irene Blanco eta Sonia Tellok uztailaren 19an Diagonal aldizkarian. Honen garrantziaz ohartu eta hausnarketarako gaia izanik, Klitto!-n euskaratu egin dugu.

 

Asexualitateak agerian uzten du kultura hipersexualizatu batean bizi garela, izan ere, identitate honek ezbaian jartzen du desira sexualaren esentzia biologikoa.

“Asexualitate” hitza entzunda, gehienek biologia libururen bat kontsultatuko dute ameben ugalketari buruzko informazioa biltzeko; beste batzuek, berriz, liburu erlijiosoetara joko dute, beren gorputzak jainkoari opaldu zizkieten monje eta apaizen bizitzen berri izateko. Kontuak kontu, munduko biztanleriaren %3k baino gehiagok beste arrazoi batek bultzatuta bilatu du “asexualitate” hitza sarean, hain zuzen bizitzari zentzua emateko.

Asexualitatearen definiziorik oinarrizkoena honako hau izan daiteke: “desira sexual baxu edo desira sexualik eza”. Identitate horren berri emateko nahiak bultzatuta, David Jay aktibistak Asexual Visibility and Education Network atari digitala sortu zuen 2001ean. Asexualitateari buruzko informazioa zabaltzeaz gain, identitate horren inguruko heziketa ematea ere izan zuen helburu. Horretarako, identitate horren inguruko informazio eta teoria guztiak bildu eta azaldu zituen webgunean.

Orrialde horretan azaltzen diren identitateak anitzak dira; hala ere, ideia berbera dute oinarri: sexuarekiko interesik eza, edo interes baxua. Komunitate horretan azaltzen denaren arabera, asexualek ez dute lotura sexual, afektibo eta erromantikoekiko interesik.

Asexualitatea, batez ere, zientziaren ikuspuntutik landu izan da; Alfred Kinsey eta Anthony Bogaert dira eremu horretan aritu diren ikerlaririk ezagunenak. Asexualitatea: desiraren eraikuntza biologiko eta kulturala ikerketak azaltzen duenez, giza sexualitatea ez da inoiz kultur ikuspegitik landua izan.

Webguneko foroak, ikerketa sakonak egin ondoren eta hainbat internautari elkarrizketa egin ostean, erakusten du identitate asexualak zailtasunak dakartzala, eta, baita ere, identitate horrek zer nola eragin diezaiokeen gizarteari.

Desiraren kultura

Interesgarria da geure sexu gogoak pizten dituzten gauzen errepasoa egitea: emakume baten sorbalda biluzia, paretaren kontra zigarro bat erretzen ari den gizona… Baina, zerk pizten du eszena horren aurrean gure desira sexuala? Zer dago erotismo horren atzean? Sorbalda biluzi horrek eragin bera izango al luke mendebaldekoa ez den herrialde batean? Beraz, testuinguruaren araberako desiraz hitz egin beharko genuke? Eta, horrela bada, nola definituko genuke gure sexualitatea?

Homosexualitateak desira ezbaian jarri izan badu ere, beti azaldu izan du sexualitatea berezkoa dugula. Alabaina, erokeria al da pentsatzea pertsona guztiek ez dutela desira-mota hori sentitzen? Feministek desira-forma ezberdinak ikusarazi nahi izan dituzte: heterosexualak ez diren jarrerak, kontaktu genitaletik harago doazen praktikak… Dena dela, sexua berrasmatzeko saiakera horiek beste pertsona batenganako desiran oinarritzen dira.

Beste pertsonekiko sentitzen dugun desira da giza sexualitatearen ardatza –desira horren nolakotasuna gorabehera-. Eta horrekin batera, generoaren papera funtsezkoa da.

Generoa sexualizatuta dago, pertsona bat gustatzen zaigun edo ez ikusarazten diguna da; baina generoa ere testuinguru baten barruan kokatu daiteke. Mendebaldean, gizonaren esanahia eta emakumearen esanahia sortu ditugu. Hori hala bada, nola izan daiteke berezkoa eraikitako zerbaiten inguruko desira?

Komunitate asexuala da galdera horri erantzuteko inflexio puntua. Plazer sexuala da arrakasta sozialaren eta entretenimedu pertsonalaren gailurra. Arrazoi horregatik, asexualak diren pertsonek gizarteratzeko zailtasunak izan ohi dituzte eta asko dira psikologoaren kontsultan bukatzen dutenak.

Une zehatz horretan hasten zaie estigma, osasun erakundeek Desira Sexual Hipoaktiboaren Gaitza diagnostikatzen baitiete; eta, horrez gain, hormonak ematen dizkiete,“giza izaeraren normaltasunera” bideratzeko hainbat urratsei buruzko informazioarekin batera.

“Botikak hartzen eta ohean etzanda pasa nituen hamahiru urte, gurasoen laguntzarik gabe; nire berezitasuna onartu baino, nahiago izan zuten ni usteltzen eta lehortzen ikustea. Nola edo hala garatu nintzela uste al duzue? Ba, ez; azkenean benetan gaixotu nintzen konturatu bainintzen ezin nuela bete gizarteak normaltzat hartzen duen hori”, azaltzen du interneteko foro bateko parte-hartzaile batek.

Kapitalismo sexuala

Zerk harritzen gaitu gehiago, kalean zerbitzua eskaintzen ari den prostituta batek edo sexua erabiliz kolonia bat saldu nahi duen iragarki kartelak? Gizarte sexuzentrista batean bizi gara, sexuari erabateko protagonismoa ematen dion gizarte batean. Sexua eta kapitalismoa elkarren eskutik doaz, gustura, biek baitute elementu bat komunean: sexuaren merkantilizazioa. Beharbada, sistema kapitalistak irauteako gakoetako bat da sistema hori gai dela mugimendu sozialetatik lortutako borrokak bereganatzeko. Interes ekonomikoa azaltzen da halakoetan, eta deserosoak ziren hainbat figura, azkenean, ongietorriak dira. Prezio bat ordainduta, noski: protesta fagozitatuz, borroka despolitizatuz.

“Sexuak saltzeko balio du” esaldia, egungo “aitagurea” bihurtu da. Hala ere, horri erreparatu beharra dago: sexua saltzeak kapitalismoaren makina sendotzen duen heinean balio du bakarrik, ez gorputz batek hala erabakitzen duenean.

Horregatik jartzen du sistema zalantzan prostituzioak –norbanakoaren borondatez egiten den prostituzio gisa ulertuta-. Sexua erabil daiteke baldin eta enpresa batek bere produktuak saltzeko baliatzen badu, baina ezin da, geure gorputza irabazi-asmoekin erabiliz gero. Moral kontua edo lehia?

Kapitalismo sexualak desira jakin bat sortzen du. Eta inposizioari kontrajarrita, alternatiba sortzen da. Porno konbentzionalaren aurka topatzen dugu porno subertsiboa. Gisa horretan, eredu kapitalista jarraitzen duen sexua praktikatzen da, edo eredu subertsiboa jarraitzen duena. Baina, zer gertatzen da bi eredu horietako bakarra ere jarraitzen ez denean? Zer gertatzen da interes sexualik ez dagoenean?

Sexuzentrismo horren barruan errentagarritasunik ez duelako aurkezten da asexualitatea identitate baztergarri gisa. “Sistema politikoan kapitalismoak agintzen duenez, gizartea kontrolatzeko neurriak erabiltzen ditu, eta horietako bat da giza sexualitatea. Hipersexualitatea edonon topa dezakegu, hedabideetatik hasita saltzen dizkiguten produktuetara iritsi arte”, azaltzen du elkarrizketatutako batek.

Dirudienez, LGTBIQ mugimendua ere, nahiz eta guztiok barne hartzen gaituen siglak asmatzen saiatu, sexuzentrismo horren biktima izan da. Beharbada, sexu askapenaren beharra dela-eta, sexuaren tabuarekin apurtu nahi zutelako, sexua askatasunez praktikatu nahi zutelako eta gure gorputzak arauetik at erabiltzen dituztela, beste aukera batzuk baztertu egin dira.

Lotura afektibo alternatiboenetan ere, polimaitasunean kasu, sexuak ardatz izaten jarraitzen du. Hierarkia horretan, pertsona asexualak bigarren mailam gelditzen dira: “Asexualitatea arazo handia da bikotekidea edo bidai lagun bat bilatzeko orduan. Bikotekidea ez bada asexuala, ni bezala, denborarekin arazo bihurtuko da, berak sexu harremanak izan nahiko baititu eta nik ez, eta frustrazioa sortuko digu”, dio elkarrizketatutako beste batek.

Kontsolamendua beste aldaera batzuetan topa daiteke, harreman anarkian edo agamian, esaterako. Besteekin alderatuta, harreman afektibo-sexualei ematen diegun pribilegioa orekatu nahi dute harreman mota horiek.

Sexuaren monopolioari egindako xake-mate honekin, izan al liteke asexualitatea behin betiko iraultza?

Espektro asexuala

Asexualitatearen teoriak azaltzen duenez, plazer sexuala bitan bana daiteke: desira eta libidoa. Desira kontaktu sexualerako nahia piztea da, izan genitala ala ez. Libidoa pertsona guztiok dugun ahalmen sexuala da, eta horren indarra ez da beste pertsona baten araberakoa. Horrela, badira gogo fisiko bati erantzunez masturbatzen diren pertsona asexualak, inongo konnotazio erotikorik gabe (inorengan pentsatu gabe, adibidez).

Bestalde, erakarpen sexuala eta erakarpen erromantikoa ere ezberdindu behar dira. Lehenengoaren kasuan, norbaitek beste pertsona bat subjektu sexual gisa ikusten du eta “haragian” azaleratuko zaio pentsamendu erotikoa. Erakarpen erromantikoaren kasuan, berriz, marko sexualik ez badago ere, badago lotura emozionala. Asexualak diren askok bikotea dute, erakarpen erromantikoa sentitzen dutelako, eta ez dute inoiz kontaktu erotikorik edukiko. Era berean, badira erakarpen sexuala dutenak baldin eta haien arteko lotura emozional/intelektuala indartsua bada; hau da, euren izaeren aldarte askotan lotura dagoela dakitenean. Badira inongo erakarpenik sentitzen ez duten pertsona asexualak ere.

Kontzeptu horien bidez, teoria asexualak bikotearen kontzeptua zalantzan jartzen duten hainbat errealitate ikusarazi nahi ditu eta, horrez gain, azaldu nahi du ez dagoela ezberdintasun handirik laguntasun harreman eta harreman sentimentalen artean. Eta batez ere, ikusarazi nahi du zenbait pertsonek, gizartean elkar eragiteko erabiltzen dituzten kodeen bitartez, apurtu egiten dutela oinarrizko kultur eskemekin.

Onespenik ez hainbat gune feministetan

Sonia Telloren bizipena

“Madrilgo gune feminista batera joan nintzen polimaitasunaren inguruko hitzaldi batera. Publikoaren aurrean hitz egiteko zailtasunak baditut ere, ausartu egin nintzen eta agamia eta asexualitatearen gaiak ipini nituen mahai gainean. Ez zidaten azalpenik ematen utzi, eta hitzaldia amaitu zenean, halako zurrumurruak entzun behar izan nituen: “nik asko masturbatzen dut nire burua, eta asexualitatearen gai hori oso arraroa egiten zait. Ez naiz monja-budista horietako bat”.

Algara bizi eta txalo zaparradak jarraian. Bertatik ihes egin nahi nuen. Lehenetarikoa izan nintzen bertatik ateratzen. Atearen ondoan zegoen talde batek begiratu, eta zera esan zidaten: “neskak, beti elkartzen gara txortan egiten ez dutenekin”. Algara biziak berriro. Shock egoeran nengoen.

Ustez, hau segurtasun espazio bat da, segurtasun espazio madarikatua. Bi lagunek ondo ote nengoen galdetu zidaten, eta egia esan nien: “nire aitak nire homosexualitatearen gaiarekin hamar urtetan lortu ez duena, lortu dute pertsona hauek bi ordu eskasetan”.

 klitto!
 klitto! Malen, Ana eta Irati

Klitto!k sinatutako lanak webgunearen sortzaileek (Malen Aldalur, Ana Iruretagoyena eta Irati Urkiola) sinatuta doaz.

Zure iruzkina

Your email address will not be published. Required fields are marked *